سیر تطور تصویر اسلام در آموزش تاریخ ملی در آلمان معاصر(از دهه 1960 تا 2010)
کد مقاله : 1010-6THAHCONF-FULL
نویسندگان
محمدحسین رفیعی *
دبیر آموزش پرورش و پژوهشگر مرکز اسناد انقلاب اسلامی
چکیده مقاله
کتب درسی نقش مهمی در بازسازی و انتقال تصویر مطلوب از جامعه و روابط درونی آن به نسل‌های آینده دارند. در میان آن‌ها، کتب تاریخ بازتابی از گرایش‌ها و باورهای گوناگون جامعه‌اند. آلمان، با ساختار فرهنگی متکثر و حضور چشمگیر اقلیت مسلمان، نمونه‌ای مناسب برای بررسی تأثیر تحولات اجتماعی و سیاسی بر بازنمایی هویت تاریخی و ارزشی خود است.
این پژوهش با روش بررسی تاریخی، روند تحولات آلمان از دهه‌ ۱۹۶۰ تا ظهور داعش در دهه‌ ۲۰۱۰ را با تمرکز بر مناسبات دولت و اقلیت مسلمان تحلیل می‌کند. هدف آن است که نشان دهد چگونه رویدادهایی چون ۱۱ سپتامبر، ظهور داعش و موج مهاجرت ناشی از جنگ سوریه، تصویر اسلام را از «دیگریِ ضداروپایی» به بخشی از «خودی» جامعه آلمان دگرگون کرده است. در این راستا، بازتاب این تحول در محتوای کتاب‌های درسی تاریخ مدارس آلمان بررسی می‌شود.
یافته‌ها نشان می‌دهد سیاست‌های آلمان در قبال اقلیت مسلمان میان دوگانه‌ی اسلام‌هراسی و تلاش برای ادغام اجتماعی در نوسان است. عواملی همچون هراس احزاب راست‌گرا از اسلامی شدن جامعه، ناسازگاری فرهنگی و مقاومت مسلمانان در برابر جذب کامل در ارزش‌های غربی، موجب ناکامی نسبی سیاست‌های دولت شده است. در نتیجه، تنش میان جریان‌های راست افراطی و اقلیت مسلمان، مسئله اسلام و جایگاه هویتی مسلمانان را به چالشی پایدار در جامعه آلمان بدل کرده است.
کلیدواژه ها
اسلام، مسیحیت، آلمان، هویت دینی، کتب درسی تاریخ
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه شفاهی