نقش تاریخ‌محلی در برنامه آموزشی تاریخ با تأکید بر تقویت هویت و احساس تعلق اجتماعی دانش‌آموزان
کد مقاله : 1013-6THAHCONF-FULL (R1)
نویسندگان
زینب قدمی *1، محمدرضا علم2
1دانشجوی دکتری گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران (نویسنده مسئول) Email: (z.ghadami70@gmail.com)
2استاد گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Email: (alam@scu.ac.ir)
چکیده مقاله
این مقاله به بررسی نقش و کاربست تاریخ محلی به عنوان یک رویکرد پداگوژیک تحول‌آفرین در نظام آموزش تاریخ می‌پردازد. هدف اصلی، تبیین این مسئله است که نقش تاریخ‌محلی در برنامه آموزشی تاریخ با تأکید بر تقویت هویت و احساس تعلق اجتماعی دانش‌آموزان چیست؟ پژوهش حاضر با اتکا به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد مرور نظام‌مند منابع، به تحلیل مبانی نظری و پیشینه پژوهشی موضوع پرداخته است. چارچوب نظری این تحقیق بر پیوند میان «نظریه هویت اجتماعی» تاجفل و ترنر و «نظریه آموزش مکان‌محور» دیوید سوبل استوار است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تاریخ محلی از طریق ایجاد یادگیری فعال و پژوهش‌محور، دانش‌آموزان را از گیرندگان منفعل اطلاعات به مورخان فعال بدل می‌سازد. این رویکرد با ملموس ساختن گذشته و ایجاد ارتباط عاطفی و شخصی با آن، سازوکارهای روانشناختی هویت‌یابی را فعال می‌کند. فرآیند تحقیق گروهی در مورد میراث مشترک محلی، به شکل‌گیری یک «درون‌گروه» منسجم کمک کرده و با برجسته‌سازی ویژگی‌های منحصربه‌فرد فرهنگی و تاریخی منطقه، به دانش‌آموزان در دستیابی به «تمایز مثبت» و تقویت عزت نفس جمعی یاری می‌رساند. تحلیل سند برنامه درسی ملی ایران نیز نشانگر وجود ظرفیت‌های بالقوه‌ای برای گنجاندن تاریخ محلی است، هرچند موانع ساختاری ناشی از تمرکزگرایی همچنان پابرجاست. در نهایت، این مقاله نتیجه‌گیری می‌کند که تقویت هویت محلی نه تنها تهدیدی برای هویت ملی نیست، بلکه با ایجاد ریشه‌های عمیق‌تر، آن را غنی‌تر و پایدارتر می‌سازد و پیشنهادهای کاربردی برای سیاست‌گذاران، مراکز تربیت معلم و مدارس ارائه می‌دهد.
کلیدواژه ها
تاریخ محلی، آموزش تاریخ، هویت اجتماعی، تعلق اجتماعی، برنامه درسی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی