آموزش تاریخ در عصر دیجیتال با تأکید بر نقش هوش مصنوعی در توسعه سواد تاریخی دانش‌آموزان
کد مقاله : 1096-6THAHCONF
نویسندگان
عباس پورسلیم *1، صمد رحمتی2
1استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
2استادیار گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده مقاله
هدف مقاله حاضر تبیین نقش هوش مصنوعی در توسعه سواد تاریخی دانش‌آموزان در عصر دیجیتال می‌باشد. روش پژوهش مرور سیستماتیک کیفی است که منابع علمی معتبر منتشرشده بین سال‌های 2018 تا 2025 را در پایگاه‌های داده‌ای مانند گول اسکالر، اریک، اسکاپوس و وب‌آف‌ساینس مورد تحلیل عمیق قرار داده است. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی در سه دسته اصلی (مبانی نظری، کاربردهای عملی، چالش‌ها و مزایا) طبقه‌بندی و تفسیر شدند. یافته‌ها نشان داد که هوش مصنوعی ابزاری دوگانه در آموزش تاریخ است. از سویی، فرصت‌هایی چون شخصی‌سازی یادگیری، بازخورد هوشمند، و ایجاد تجربه‌های تعاملی و تجسمی را فراهم می‌کند که به درک عمیق‌تر مفاهیم تاریخی کمک می‌کند. از سوی دیگر، این فناوری با چالش‌های جدی مواجه است؛ به‌ویژه خطر اغفال، سوگیری‌های الگوریتمی، شکاف دیجیتال و کمبود آموزش کافی معلمان. نتیجه‌گیری بیان می‌دارد که هوش مصنوعی نمی‌تواند جایگزین تفکر تاریخی شود، زیرا ماهیت مبتنی بر الگوهای آماری آن با ماهیت انتقادی، اثبات‌محور و تفسیری تاریخ در تضاد است. از این جهت، موفقیت در این عصر مستلزم تغییر نقش معلم به طراح فعالیت‌های انتقادی و مربی سواد هوش مصنوعی و ادغام صریح سواد هوش مصنوعی در برنامه درسی است تا دانش‌آموزان بتوانند هم‌زمان هم از هوش مصنوعی استفاده کنند و هم آن را نقد نمایند.
کلیدواژه ها
آموزش تاریخ، سواد دیجیتال، هوش مصنوعی، سواد تاریخی، دانش‌آموزان
وضعیت: پذیرفته شده مشروط برای ارائه به صورت پوستر