| نقش آموزش تاریخ در تربیت شهروند جهانی : با تکیه بر تحولات شهروندی در تاریخ ایران |
| کد مقاله : 1114-6THAHCONF |
| نویسندگان |
|
ولی بهرامی * دانشگاه فرهنگیان لرستان |
| چکیده مقاله |
| در دنیای که جهانیشدن، مهاجرتهای گسترده، بحرانهای زیستمحیطی مشترک و تنوع فرهنگی، مفهوم «شهروندی» را از چارچوب ملی فراتر برده، آموزش تاریخ نقش کلیدی در تربیت دانشآموزان بهعنوان شهروندان جهانی آگاه، همدل و مسئولیتپذیر ایفا میکند. هدف این پژوهش، نقش آموزش تاریخ در تربیت شهروند جهانی با تکیه بر تحولات شهروندی در تاریخ ایران است. این پژوهش با بهرهگیری از رویکرد کیفی و روششناسی توصیفی- تحلیلی انجام شده است. روش گردآوری به صورت کتابخانهای و با استفاده از منابع معتبر اولیه و ثانویه و ادبیات علمی معاصر در حوزه نظریههای شهروندی بود. یافتهها نشان میدهند که ریشههای شهروندی در سیاستهای حمایتی هخامنشی و مفهوم شهروندی قراردادی در اسلام ( از سند مدینه تا آموزههای علوی ) وجود دارد؛ اما گسستهای ساختاری در دورههای مشروطه (گذار ناقص از رعیت به ملت و چالشهای نهادینهسازی حقوق مدرن)، پهلوی (شهروندی اقتدارگرا، تمرکزگرایی دولتی و هویت ملی سکولار) و پساانقلاب (ضعف بنیادین جامعهٔ مدنی، تمرکز قدرت در دستگاههای دولتی و فرهنگ سیاسی رعیتمحور) مانع از نهادینهسازی پایدار شهروندی در ایران شده است. تحلیل انتقادی نشان میدهد که آموزش شهروندی در درس تاریخ ، بهجای تقویت روایتهای ملیمحور و یکطرفه، باید به سمت تقویت سواد تاریخی، آگاهی میانفرهنگی و تفکر انتقادی حرکت کند؛ و مؤثرترین راه برای تحقق این هدف، تقویت همدلی تاریخی و درک دیدگاه تاریخی ست؛ یعنی توانایی درک رویدادها، اقدامات و باورهای گذشته از دیدگاه افراد و جوامع آن زمان، بدون تحمیل معیارهای امروزی به گذشته. |
| کلیدواژه ها |
| شهروندی جهانی، آموزش تاریخ، رویکرد میان فرهنگی، سواد تاریخی، همدلی تاریخی |
| وضعیت: پذیرفته شده |