تحلیل جامعه‌شناختی نقش و جایگاه زنان ایرانی در دوره‌های مختلف تاریخی
کد مقاله : 1202-6THAHCONF
نویسندگان
سمیه حقی *
گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران
چکیده مقاله
این مطالعه با رویکردی جامعه‌شناختی به بررسی نقش و جایگاه زنان ایرانی در دوره‌های مختلف تاریخی پرداخته است. زنان به‌عنوان نیمی از جامعه انسانی، همواره در عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی نقش‌آفرین بوده‌اند، اما این نقش‌ها بسته به ساختارهای قدرت، نظام‌های حقوقی و گفتمان‌های فرهنگی هر دوره دچار تغییر و تحول شده است. هدف اصلی پژوهش، تحلیل روندهای تداوم و گسست در نقش زنان از ایران باستان تا عصر معاصر و آشکارسازی ریشه‌های تاریخی نابرابری جنسیتی و مسیرهای تحول اجتماعی آنان است. روش‌شناسی تحقیق مبتنی بر رویکرد کیفی و تاریخی-تحلیلی است که با استفاده از اسناد اولیه مانند کتیبه‌ها، الواح اداری، متون تاریخی، قوانین و نشریات زنان و همچنین منابع ثانویه شامل کتاب‌ها و مقالات علمی انجام شده است. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از سه شیوه مکمل شامل تحلیل تاریخی-تطبیقی، تحلیل گفتمان و تحلیل ساختاری صورت گرفته تا بتوان تأثیر ساختارهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بر نقش زنان را در یک روند طولی بررسی کرد. یافته‌ها نشان می‌دهد که زنان در ایران باستان از حقوق اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی برخوردار بودند، در دوره‌های میانه نقش آنان محدودتر شد، در عصر قاجار و مشروطه وارد عرصه کنشگری اجتماعی و گفتمانی شدند و در دوره پهلوی و معاصر با گسترش آموزش و اصلاحات قانونی جایگاهشان ارتقا یافت، هرچند نابرابری‌ها همچنان پابرجاست. نتیجه‌گیری پژوهش تأکید می‌کند که نقش زنان در ایران ترکیبی از تداوم و گسست تاریخی بوده و برای درک کامل‌تر این روند، مطالعات آینده باید با رویکردی میان‌رشته‌ای، تطبیقی و انتقادی انجام شوند.
کلیدواژه ها
جایگاه اجتماعی زنان، تحول تاریخی نقش های زنان، مشارکت اجتماعی زنان، مشارکت سیاسی.
وضعیت: پذیرفته شده