مفهوم عبرت در قرآن و نقش آن در تربیت تاریخی دانش‌آموزان
کد مقاله : 1270-6THAHCONF
نویسندگان
پویا بهلولی *1، محمدعلی پرهیزگار2، علی اصغر سام دلیری3
1دانشجوی دانشگاه فرهنگیان استان قم
2: استاد یار گروه آموزش الهیات. دانشگاه فرهنگیان.تهران.ایران
3: استاد یار گروه آموزش الهیات. دانشگاه فرهنگیان.قم.ایران
چکیده مقاله
این مقاله با هدف تبیین مفهوم «عبرت» در قرآن کریم و استخراج دلالت‌های تربیتی آن برای آموزش تاریخ به دانش‌آموزان، به روش توصیفی-تحلیلی نگاشته شده است. در گام نخست، با بررسی آیات قرآنی، مشخص می‌شود که «عبرت» در منظومه معرفتی قرآن، فرآیندی فعال و خردورزانه است که با نگریستن به سرنوشت گذشتگان، به کشف قوانین و سنت‌های لایتغیر الهی حاکم بر حیات فردی و اجتماعی می‌پردازد. قرآن با ابزارهایی چون روایت قصص، تأکید بر رابطه علّی و معلولی رویدادها، دعوت به سیر در جهان و به کارگیری پرسش‌های انگیزاننده، الگویی اصیل از تاریخ‌خوانی عبرت ‌محور ارائه می‌دهد.
در مقابل، آموزش متعارف تاریخ غالباً با چالش‌هایی چون حافظه‌ محوری و فاصله گرفتن از کاربست پذیری در زندگی حاضر مواجه است. این پژوهش بر آن است که با الهام از آموزه‌های قرآنی، می‌توان بر هدفِ تربیت «متفکر تاریخی» تأکید کرد؛ دانش‌آموزی که قادر است با تحلیل علل رشد و انحطاط تمدن‌ها، بین گذشته و حال ارتباط برقرار کند و مسئولیت‌پذیری اجتماعی و قدرت انتخاب آگاهانه خود را افزایش دهد. در نتیجه، به‌کارگیری نقشه راه عبرت‌آموزی قرآنی در کلاس تاریخ، می‌تواند آن را از فضای روایت‌ محور صرف، به کارگاهی برای پرورش تفکر نقاد، تعمیق باورهای دینی و ساختن هویتی پویا و آگاه برای نسل جوان تبدیل کند.
کلیدواژه ها
: عبرت قرآنی. تربیت تاریخی. دانش‌آموزان. آموزش تاریخ .قصص قرآن.
وضعیت: پذیرفته شده