تحول رویکردهای آموزش تاریخ از روش‌های سنتی تا یادگیری فعال
کد مقاله : 1276-6THAHCONF
نویسندگان
فضل اله فولادی پور *
عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان
چکیده مقاله
آموزش تاریخ به‌عنوان یکی از دروس بنیادین علوم انسانی، نقشی تعیین‌کننده در انتقال تجربه‌های تاریخی، تقویت حافظه جمعی و شکل‌گیری هویت فردی و اجتماعی ایفا می‌کند. با وجود این کارکردهای مهم، بررسی‌ها نشان می‌دهد که در بسیاری از نظام‌های آموزشی، به‌ویژه در ایران، آموزش تاریخ همچنان تحت سیطره روش‌های سنتی، معلم‌محور و حافظه‌مدار قرار دارد. غلبه این رویکردها موجب کاهش انگیزش یادگیرندگان، سطحی‌شدن فهم رویدادهای تاریخی و ایجاد گسست میان دانش تاریخی و زندگی اجتماعی دانش‌آموزان شده است. ازاین‌رو، بازاندیشی در شیوه‌های آموزش تاریخ و حرکت به‌سوی رویکردهای نوین، ضرورتی علمی و تربیتی به‌شمار می‌رود. هدف پژوهش حاضر، تبیین و تحلیل روند تحول رویکردهای آموزش تاریخ از روش‌های سنتی به سوی یادگیری فعال و بررسی ظرفیت این رویکردها در ارتقای کیفیت یادگیری تاریخی است. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و به شیوه اسنادی–کتابخانه‌ای انجام شده و داده‌های آن از مطالعه و تحلیل نظام‌مند منابع معتبر فارسی و لاتین، شامل کتاب‌ها، مقالات علمی–پژوهشی، پایان‌نامه‌ها و اسناد آموزشی گردآوری شده است. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که به‌کارگیری رویکردهای نوین و فعال در آموزش تاریخ، از جمله یادگیری مشارکتی، حل مسئله، مناظره، شبیه‌سازی و ایفای نقش، نقش مؤثری در پرورش تفکر تاریخی، تقویت توان تحلیل علّی رویدادها و افزایش یادگیری معنادار دانش‌آموزان دارد. نتایج پژوهش بر ضرورت بازنگری در نگرش‌های آموزشی، برنامه‌های درسی و شیوه‌های ارزشیابی و حرکت آگاهانه از آموزش حافظه‌محور به سوی آموزش تاریخِ فعال، تحلیلی و هویت‌ساز تأکید می‌کند.
کلیدواژه ها
آموزش تاریخ؛ روش‌های تدریس؛ یادگیری فعال؛ روش‌های سنتی؛ تفکر تاریخی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر