بازنمایی نقش نهادهای غیررسمی (روحانیت و اصناف) در تداوم و تغییرحکومت‌های ایران از زمان پهلوی تا جمهوری اسلامی
کد مقاله : 1284-6THAHCONF
نویسندگان
محمد حسین نیکی ملکی *
دانشجو گروه آموزش الهیات دانشگاه فرهنگیان قم ایران
چکیده مقاله
این پژوهش با هدف تحلیل نقش دو نهاد غیررسمی کلیدی، یعنی روحانیت و اصناف بازار، در فرآیند تغییر حکومت از پهلوی به جمهوری اسلامی و سپس در تداوم ساختار قدرت جدید، انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی-تاریخی است و داده‌ها از طریق منابع کتابخانه‌ای، مقالات علمی و اسناد تاریخی گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهند که در دوره پهلوی دوم، این دو نهاد به دلیل سیاست‌های مدرنیزاسیون دولتی، سکولاریزاسیون و حذف نقش‌های سنتی، به طور فزاینده‌ای در تقابل با دولت قرار گرفتند و ائتلافی استراتژیک را شکل دادند که توانست مشروعیت حکومت را به چالش بکشد. روحانیت با ارائه گفتمان سیاسی-مذهبی و اصناف با تأمین مالی و شبکه‌های ارتباطی، به موتورهای محرک انقلاب ۱۳۵۷ تبدیل شدند. پس از انقلاب، این نهادها از جایگاه غیررسمی خود خارج و به بخشی از ساختار قدرت رسمی تبدیل شدند؛ روحانیت به هسته اصلی دولت و اصناف به یکی از نیروهای اقتصادی-اجتماعی تأثیرگذار درون نظام. این تحول، ضمن تضمین تداوم بخشی از منافع آن‌ها، چالش‌های جدیدی همچون بوروکراتیزاسیون و رقابت با نهادهای قدرتمند نوظهور را برایشان به همراه داشت. این مطالعه با موفقیت ثابت کرد که نهادهای غیررسمی در ایران نه تنها عامل تغییر، بلکه در شرایط جدید، عامل تداوم و تثبیت نظام سیاسی نیز می‌توانند باشند.
کلیدواژه ها
نهادهای غیررسمی، روحانیت، اصناف، انقلاب اسلامی، حکومت پهلوی، جمهوری اسلامی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر